Cuma, Mayıs 27, 2022

Gündem Özel

Ana SayfaKültür BankasıGeleneklerAyakkabı Çevirme Üzerine...

Ayakkabı Çevirme Üzerine…

Ayakkabı çevirme üzerine sizin de bitmeyen görevleriniz var mıydı? “Bak bak görüyor musun çevirmemişler ayakkabıları, ne kadar ayıp!”


2 minutes


Daha misafirler doğru düzgün içeri girmeden başlar ayakkabı çevirme geleneği… Sanki unutmuşsunuz ve çok geç kalmışsınız gibi, o kaşlar, o gözler hemen kapıya doğru dönmeye başlar… Sonra yetmez bir de üstüne laf olarak da işitirsiniz. “Çevirdin mi kızım ayakkabıları?”

Biz yurdum insanları ne naif, ne incelikli düşüncelere sahip bir kültür genetiğine sahibiz. Öyle ki ayakkabılarla bile duygularımızı ifade edip, mesajlar verebiliyoruz.

Oldum olası sevemedim şu ayakkabı çevirme işini… Daha kapıdan girerken; sanki yapmıyormuşum gibi; hem gözlü, hem sözlü uyarıları almaya başlardım. Misafirler gitmek üzere ayaklandığında da aynı tekrar bir daha ve bir daha devam ederdi. “çevirdiniz mi, bak kalkıyorlar hemen çevirin”

Üzerime nasıl yapışmış ve ne büyük bir travma oluşturmuşsa, şu yaşımda bile hala devam ettiriyorum. Üstelik tanımadığım bir kapı ile olsa! Dağınık ayakkabıları gördüğüm zaman, çaktırmadan (ve de mümkün olduğunca) geçiş yolunu açmaya, ayakkabıları düzeltmeye çalışıyorum. 🤦‍♀️

Ayakkabı çevirmek mühim mesele

Asıl amaç kapı önünü, derli toplu ve kimseye rahatsızlık vermeyecek şekilde tutmak olmalı sanırım. Bir de tabii ki gelen misafire gösterilen hürmet de var.

  • Hoş geldiğin gibi yine hoş git, güle güle git
  • Üstelik “giderken zorlanma, ayakkabılarını rahat giy, ters hareket yapmak zorunda kalma” anlamlarını taşıyor bence.

Hiç de hijyenik olmayan bu geleneği, evin tüm çocukları yaşamıştır sanırım. Mesela ananem 90 yaşını aşmış olmasına rağmen, üstelik biz yolu işgal etmeyecek şekilde ayakkabılarımızı çıkarıp bir de üstüne kenara köşeye kaldırdığımız halde… Kadın hiç üşenmez, misafir içeri girene kadar önce ayakkabıları çevirir. (90+)

Cenaze evinde çevrilmez

Ayakkabı çevirmek ve cenaze

Belki de ayakkabıların en karışık, en çok ve üst üste olduğu yerler cenaze evinin kapıları… Ama o evlerde çevrilmediğini hatırlıyorum. (hoş gelmedin, hoş da gitmene gerek yok gibi sanırım 🤔) Zaten her gelen de, o ayakkabı deryasının içinde, kah parmak uçlarına, kah rastgele ayakkabıların kenarına köşesine basarak içeriye ulaşmaz mı? Ne zahmetlidir o anlar.

Cenaze evi demişken bir gelenekten daha bahsetmezsek olmaz sanırım. Vefat eden kişinin ayakkabıları…

Şayet evin dış kapısın civarında (bahçe duvarında, kaldırımda, sokak başında…) bir çift hüzünlü ayakkabı bırakıldığını gördüyseniz, o ayakkabı sahipsiz kalmış, o evden cenaze yeni çıkmış demektir. Sessiz bir haber veriştir bu. Sonrasında da sahipsiz kalan ayakkabıyı bir ihtiyaç sahibi usulca alır… Gidene rahmet, giyene vesile olsun diye.

Geri geri çık, git

Hal böyleyken tekke adabında da misafirlerin ayakkabıları çevrilmez, çıkardıkları gibi içeriye bakacak şekilde bırakılırmış. Giderken arkasını dönmesin, yüzü tekkeye dönük olsun hürmeti ile bırakılırmış. (Tıpkı tiyatro sahnesinde seyirciye sırt çevrilmez adabı gibi)

Hatta çevrilmiş ayakkabı istenilmediği anlamına geliyormuş. (Yıllardır evdeki misafirlere çok ayıp olmadı mı şimdi 😇)

Ayakkabı çevirmek ve evlilik

Her zaman hüzün olacak değil ya. Geleneklerimizde evlenme isteğini belli etme şekli olarak da kullanılmış. Evin delikanlısı evlenmek istediğinde, babasının ayakkabısını ters çevirirmiş mesela. Hatta yine babaya ait ayakkabıyı kapıya çivilemek de geleneklerin arasında. Baba yanındayken ayakkabıları tersten giymek de “evlenmek istiyorum” anlamlarını taşıyormuş 😊 (1)

Çıraklıktan kalfalığa yükselen öğrencinin pabucunun dama atılması ya da evlenirken gelinin damadın ayağına basması… Durun durun bir de bebek ayakkabısının uğuru var mesela…

Velhasıl ayakkabı çok önemli bir iletişim aracı…

Sözün sonu

Her derdini her şekilde anlatan biz yurdum insanının ayakkabılarını konuk ettik bugün. Evirdik, çevirdik… Bizi dış dünyada taşıyan, kirden pasaktan koruyan ayakkabıları.

Düğünden cenazeye her dili konuşabilen, ayağımızda paralansın ayakkabılar, ve gelenekleri…

Gelenekler! Tüm incelikleriyle iyi ki varlar…

Facebook Yorumları

Bu gönderiyi paylaş

ilknur.tv
ilknur.tvhttps://birikiyorum.net
Efdal ve İlker'in annesi, Kerim'in kıymetlisi 1998 yılından bu yana "Kurumsal Hayat"ta yönetiyor ve organize ediyor. Sosyal Farkındalık ve Sorumluluk için, her alanda, "sanatla" çaba sarf ettiğini düşünüp; BiRiKiYOR

(Tarihte Bugün) Yıldızlar Geçidi

Doğum
- 1910 Feriha Tevfik (112)
Etkinlik bulunamadı!

Yanlış üslup doğru sözün celladıdır!

Sadi Şirazi

BuluşuYorum

Bu Hafta Popüler

Her Şey Layığına Dönüşür

Her şey layığına dönüşür... Başta insana hakaret gibi gelse de, aslında ne kadar ders alınası bir söz. Yakışan mı! O moda için geçerli değil miydi?

Potin Satarım

Potin satarım, güzel Cumhuriyet kadını Adile'nin öyküsü. Avukat Adile Hanım'ın. Takılı kaldığı geçmişindeki çocuk Adile'nin desek daha mı doğru? Sizleri çok eskilere, çocukluğunuza götürecek bu hikayede belki de eksik parça sizdedir. Kim bilir?

Çanak Çömlek Oyunu

Çanak Çömlek yapmayı hiç denediniz mi? Henüz denemediyseniz, tarihi çanaklara 3 boyutlu olarak, yorumunuzu katmak nasıl hissettirirdi?
ilknur.tv
ilknur.tvhttps://birikiyorum.net
Efdal ve İlker'in annesi, Kerim'in kıymetlisi 1998 yılından bu yana "Kurumsal Hayat"ta yönetiyor ve organize ediyor. Sosyal Farkındalık ve Sorumluluk için, her alanda, "sanatla" çaba sarf ettiğini düşünüp; BiRiKiYOR

İlgili Yazılar

Ağız Tadı, Niyetleri ve Lezzeti Üstüne

Ağız tadı sen ne kıymetlisin. Üstüne ne deyimler, ne sözler söylenmiş. Kimsenin tadı tuzu kaçmasın dileklerimizle, lezzetli bir okuma zamanı.

Türk Kahvesi Günü

Türk Kahvesi Gününün Washington Belediye Başkanı tarafından ilan edildiğini ve bu başarının ardında Türk Kahvesi Ladyleri'nin olduğunu biliyor musunuz?

Aşure

Aşure. Yokluğun ve kuraklığın ardından gelen bereketin simgesi. Nesilden nesile aktarılan bir miras niteliğinde üstelik. En özel tarifiyle..

Et Saklama Yöntemleri Eski Türklerden Gelen Geleneklerle

Et saklama yöntemleri bu cumartesi konumuz, Kurban Bayramı'nın hemen ardından. Paylaşımdan sonra ailemize kalan etlerin saklanma seçenekleri.