Nazan KUMLALI

Tüm Yazıları

 

Anneannelerimizin babaannelerimizin evlerinde gördüğümüz, gül suyu serpmek için kullanılan şişenin adını biliyor musunuz?

Gülabdan

‘Gül-ab’ Farsça ’da gülsuyu demektir. Gülabdan da gülsuyu şişesi.

Gülabdanın Türk Kültüründeki önemi nedir?

Orta Asya’dan beri kültürümüzde güzel koku kullanımı bir gelenektir. Bu gelenek Osmanlı’da da devam etmiş ve saray kültüründe gül suyu ve buhur (tütsü) kullanımı oldukça yaygınmış. Gülsuyu sadece koku olarak değil saray mutfağında ve tıp alanında da kullanılmış. Gül Suyunun yaygın kullanımı sonucu Gülhane adını verdikleri gül bahçeleri saray yakınlarında kurulmuş.

   Gülsuyu ‘Gülabdan’ denilen şişelerde muhafaza edilirmiş. Gülabdan pedestal ayak üzerinde yükselen gövdesi armudi formda olup uzun ve dar boynun ağız kısmı emziklidir. Boyları 20-25 cm dolayındadır. Gümüş, altın, tombak, çini ve camdan yapılmış örnekleri günümüze kadar gelmiştir.

   Kaynaklara göre Topkapı Sarayı’nda günde iki kez biri kuşluk vakti (sabahla öğle arası) biri de akşamüstü yenilen yemeklerin ardından, tütsü yakılması, gülsuyu ve kahve sunulması adetmiş. Gülsuyu ve tütsü, özellikle yemek sonrası kullanılan en önemli kokulardı. Bu amaçla hazırlanmış çeşitli buhurdan ve gülabdanlar, saray koleksiyonlarında çok sayıda bulunmaktadır.

  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

   Sultan Abdülmecid’in kızı Cemile Sultan’a ait olan ve değerli taşlarla süslü buhurdan ve gülabdan, Topkapı Sarayı koleksiyonunun nadir eserleri arasında ve 1885 tarihlidir.

  Gül suyunun Osmanlı yaşamındaki önemini anlayabilmek için padişahlara sunulan en önemli hediyeler listesine baktığımızda, gül suları ve özel hazırlanmış gülabdanlar önemli bir yere sahiptir.

  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

Topkapı Sarayı Hazine bölümünde bulunan altın yakut ve zümrüt işlemeli gülabdan (16.yy.)

   Değerli taşlarla, 24 ayar altınla süslenmiş veya geleneksel motifli seramik ve çini gülabdanlar hem müze hem de özel koleksiyonların değerli parçalarından olmuşlardır.

  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

Topkapı Sarayı Müzesi Koleksiyonundan 18.yy. tarihli gümüş gülabdan

  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

Pera  Müzesi’nde bulunan 18.yy. a ait seramik gülabdan. Boynun gümüş olan kısmı kalemişi tekniği ile süslenmiştir.

  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

18.yy ait seramik gülabdan Sadberk Hanım Müzesi

   Gül suyunun ve dolayısıyla gülabdanın kültürümüzdeki yeri ve önemi tartışılmaz. Bu güzel geleneğin ve tabii eşsiz gülabdan örneklerinin günümüzde daha da değer görmesi ne güzel olur.

   Gül kokulu günler dileğiyle.

Facebook Yorumları