Ahlat Selçuklu Mezarlığı

Ahlat Selçuklu Mezarlığı, Dünyanın en büyük Türk İslam Mezarlığı olarak geçiyor. Üstelik Unesco Dünya Mirası Geçici Listesinde. Şimdi dijital ziyaret ile Bitlis'te GeziYorum Zamanı.

İlknur TV
İlknur TV Tüm Haberleri
Ahlat Selçuklu Mezarlığı
Ahlat Selçuklu Mezarlığı
+8
Haber albümü için resme tıklayın

Ahlat Selçuklu Mezarlığı, Dünyanın en büyük Türk İslam Mezarlığı olarak geçiyor. Üstelik Unesco Dünya Mirası Geçici Listesinde. Şimdi dijital ziyaret ile Bitlis’te GeziYorum Zamanı.


5 dakika

Dijital Gezi köşemizin bu yazıda ki konuğu Ahlat Selçuklu Mezarlığı. Bu ören yerinin en önemli özelliği ise; Büyüklük açısından, Türk-İslam Mezarlıkları içinde; dünyada ilk sırada yer alması. (Yaklaşık 210 Dönüm ve 8169 mezar taşı.) Şu an Onu Ahlat’taki diğer pek çok mezarlıktan ayıran bir diğer özelliği ise, boyu üç metreyi aşan ünlü mezar taşları ve ünlü sanatkârların eserlerinin bulunması.

Unesco Dünya Mirası geçici listesinde olan * bu ören yeri, sadece Selçuklulara ait değil. Öyle ki, resmi kaynaklara göre bu mezar taşları 12. yüzyıl başlarından 16. yüzyıla kadar uzanıyor. Yani tıpkı Orhun Abideleri gibi, asırlara uzanan son derece önemli kültür mirasları.

Bu açık hava müzesini ziyaret etmeden önce, Ahlat’ı anlamak sanırım daha doğru bir davranış olacak.

Yüzyılların Köprüsü Ahlat

Stratejik olarak konumunun özelliği ve doğal güzellikleriyle tarihin her döneminde uygarlıkların merkezi haline gelmiş. Yapılan son çalışmalar, kentin geçmişini Neolitik Çağlara kadar götürüyor. M.Ö. 8-7 yy döneminde Urartular, M.Ö. 4yy Hurriler var. Son olarak 12. yüzyılın başlarından itibaren Selçukluların Ahlatşahlar kolunun başkenti haline geliyor.

Ahlat İsmi Üzerine

Aslında şehrin bu zamana kadar aldığı pek çok isim var. Urartular “Halads”, Kürtler “Xelat”, Ermeniler “Şaleat”, Süryaniler “Kelath”, Araplar “Hil’at” ve Bizanslılar “Khlat” demişler. (Hepsi de fonetik olarak ne kadar da benziyor birbirine.) Kent İran ve Türkler döneminde ise Ahlat şeklinde telaffuz edilmeye başlanmış.

İsminin kökeni hakkında, halk arasında en yaygın olanı ise, bulunan en eski uygarlığa, Urartular’a ait. Rivayet odur ki, Urartu Kralı Lat, bir savaş sonrası ağır yara almıştır. Yarası o kadar kötü ve durumu o kadar ağırdır ki, kızı Dermina ağıt yakmaya başlar. “Ahh Lat!” İşte bu ve benzeri hikayeler yöre halkı tarafından söylene gelir. İsminin de buradan kaldığı rivayet edilir. *

(Karışık topluluk anlamına geldiğini ve yazamadığım pek çok ayrıntıyı da, yazımızın sonunda kıymetli dostum rehber Ömer Kaptan’ın rehberliğinde video gezi içerisinde bulabilirsiniz ?️)

Doğudan batıya geçişi sağlayan bir üs konumunda olan kent, aynı zamanda üç Kubbet-ül İslam‘dan biri olma özelliğiyle de öne çıkıyor.

Kubbet-ül İslam (İslam’ın Kubbesi), yetiştirdikleri ilim, din, kültür ve sanat adamları, mutasavvıf ve zahitleriyle değerlendirilen şehirleri nitelemekte kullanılan bir ifade. Türkiye’nin Bitlis ilindeki Ahlat, Afganistan’ın Belh ve Özbekistan’ın Buhara kentleri, bu şekilde anılan yerleşimlerdendir. 1

Ahlat, başlı başına müze kent.

Buram buram kültür kokan bu kentin, en önemli ören yeri, hiç şüphesiz ki, yazımızın baş misafiri Selçuklu Mezarlığı Ören yeri.

Ama belirtmekte fayda var ki, burası da tıpkı Safranbolu gibi müze kent olmayı sonuna kadar hak ediyor.

Kümbetler, türbeler, hamam, zaviye, bezirhane, çeşme, kale, mezarlık, sivil konut, arkeolojik alanlar, mağaralar… Kenti başlı başına açık hava müzesi gibi. Gidip de yerinde tek tek keşfetmek sanırım daha doğru bir karar.

Ahlat Selçuklu Mezarlığı Ören Yeri

Bitlis‘in Ahlat ilçesinde bulunan bu ören yeri, ortaçağ dönemine ait dünyanın en büyük Türk-İslam mezarlığı olarak kayıtlara geçmiş. Günümüzde açık hava müzesi olarak ziyaret edilebiliyor. (Biz de bugün dijital olarak ziyaret edeceğiz. Üstelik video destekleriyle birlikte) 2000 yılında Kültür Bakanlığı girişimiyle Unesco Dünya Geçici Miras listesinde yerini almış.

Günümüzde Selçuklu Mezarlığı olarak geçen ören yeri, tarihi kaynaklara göre Meydan Mezarlığı ve Rojkî Mezarlığı olarak da isimlendirilmiş. Mezarlığın tarihinde şu an 1000 sene kadar geriye gidilebilmiş. (Yani 10. yyda var olan, Mervaniler öncesine kadar ulaşılmış.) Yani bu şu demek. Tarih boyunca hüküm sürmüş olan, Ermeniler, Rojekiler, Dilmaçoğulları, Saltuklular, Ahlatşahlar, Mervaniler, Bedlis Beyliği, Eyyubiler, Selçuklular ve Osmanlılar gibi farklı toplumların cenazelerinin üst üste defnedildiği ortaya koyulmuş.

Ahlat Selçuklu Mezarlığı Hakkında Öne Çıkan Notlar
  • Mezarlar
    • 210 dönümlük bir alanda (yaklaşık 30 futbol sahası kadar) çeşitli formlarda yaklaşık 8200 mezar taşı tespit edilmiş.
    • Bu mezar taşlarından 118 tanesi anıt niteliği taşıyormuş.
    • Yerüstünde olduğu kadar, Orta Asya kültüründe olduğu gibi, yeraltına kazılmış odacıklar şeklinde yapılmış mezarlar da tespit edilmiş.
    • Şahideli, Sandukalı ve Akıt (Tümülüs) olarak üç farklı mezar formu tespit edilmiş.
  • Mezar Taşları ve Sanatı
    • Öne çıkan en önemli özellik, alışılmış mezar taşı ölçülerinden büyük taşların olması. Öyle ki 3,50 metre yüksekliğe kadar ulaşan mezar taşları var.
    • Şahideler… Yani her cephesinde süsleme bulunan mezar taşları. (Pek çoğu Türklerin Orta Asya kültüründen gelen ejder, palmet, kandil gibi geometrik desen ve şekillerle bezenmiş.)
    • (Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi işbirliği ile) 2010 yılında bakım, onarım ve yenileme çalışmaları başlamış. Son verilere göre 700 mezar taşının kitabeleri çözülebilmiş.

Mezar taşlarının doğu yüzünde ölen kişi ile ilgili bilgiler süsleme sanatı ile ahenk içinde işlenirken, batı yüzünde ise Kuran-ı Kerim ayetleri ve yine çeşitli taş süsleme işçilikleriyle, mezar taşını yapan sanatkarın adı bulunuyormuş. Sanduka kısmında ise ölümü hatırlatan hadislere yer verilmiş.

Dijital Geziye Geçmeden Önce

Dijital gezimize geçmeden önce, iki ufak video da eklemek istedim. Konusunda uzman, kıymetli dostum Rehber Ömer Kaptan‘ın Ahlat için hazırlamış olduğu iki adet video. Bu videoları izledikten sonra dijital gezintiye başlamak, inanın daha farklı olacak.

https://www.youtube.com/watch?v=mFPDZgLzX0kÖmer Kaptan rehberliğinde şahideler (3:44)https://www.youtube.com/watch?v=JtDk66ssZccAhlat Mezarlığı, Önemi ve Ahlat’ın Anlamı (29:50)

Ömer Kaptan tüm uzmanlığıyla, ayrıntılarıyla anlattı Ahlat Selçuklu mezarlığı ören yerini. İşte şimdi, dijital gezinin keyfini çıkarma zamanı…

Yüzyıllardır ayakta kalabilmeyi başarmış bir anıt mezarı parmak uçlarımızda ziyaret etmek ne kadar büyüleyici. Üstelik bu sırada taş işlemeciliği, oyma ve bezeme gibi kadim zanaatlarımızı keşfetmek de cabası. Daha önce hazırladığımız Taç Mahal benzeri anıt mezar ören yerine aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

(Bitlis) Ahlat Selçuklu Mezarlığı Ören Yeri Dijital Gezi

26 Haz 2022 - 13:30 - Dijital Gezi

Mahreç  İlknur Tv


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Birikiyorum Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Birikiyorum hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Birikiyorum editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Birikiyorum değil haberi geçen ajanstır.