Pazartesi, Ağustos 8, 2022
Ana SayfaSeviYorumDoğa DostuNesli Tükenen Canlılar

Nesli Tükenen Canlılar

Nesli tükenen canlılar bugün konumuz. Neden artık yoklar, tehlike altındaki türler, kurtarmak için bir2yorum hakkında bu yazı


6 dakika


Nesli tükenen canlılar bugün konumuz. Dünyayı, iklim krizini, çevre kirliliğini sıkça konuştuğumuz bu yıllar içinde bir çok canlı türü yok oldu dünya üzerinden. Bitkiler, ağaçlar, balıklar, kuşlar yoklar artık. Peki biz ne yapacağız bu yokoluş karşısında? Öylece durup seyirci mi kalacağız? Yoksa elimizden bir şeyler gelir mi?

Doğa Dostu başlığı altında orman yangınlarını yazmıştık. Sıfır atık köşemizde atıklar için çözümler sıralamıştık, geri dönüşüm ileri dönüşüm meselesi bizim için önemli. Sokak hayvanları için yapabileceklerimizi paylaşmıştık. Hele de iklim krizi, su gibi dünyayı etkisi altına alan tehditler…

Biz tüm bunları tartışaduralım, bir çok canlı türü yok oldu. Yüzyıllar içinde kaybolan bazı türleri tanımıyoruz bile. Bazıları da bize filmlerdeki dijital efektler gibi geliyor. Ya da masal kahramanı zannediyoruz bazılarını. Oysaki vardılar ve tükendiler. Arkeoloji kanıtlıyor bize bunu. Ama ya şu an yaşamı tehdit altında olan türler? Onlar için bir şey yapamaz mıyız gerçekten?

Nesli tükenen canlılar hangileri?

Aslında tükenmekte olan demek daha doğru sanırım. Tehdit altında yaşamları. Mesela arıların tükenmesi ile birlikte tarımın yok olacağını biliyoruz, bu da kıtlık demek. Ya da bazı sinek türlerinin yeniden canlanması ile ilgili çalışmalar var, çünkü yok olmaları bazı istilacı türlerin yayılmasına olanak sağlıyor. Ve yine insanlığın başı açlıkla derde giriyor. Bakalım mı neymiş bu türler?

IUCN’ye göre:

Bu bir birlik. 160’dan fazla ülke ve 1400’den fazla kamu ve sivil kuruluş bir araya gelmiş doğayı bu anlamıyla da korumak için. Merkezi İsviçre Gland’da. Belli aralıklarla bir araya geliyor bu örgüt. Ve bir çok bildirge yayınlıyor. Türkiye’den de TEMA Vakfı da üyeler arasında.

Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği‘ne göre türlerin tükenmesi kategorilere ayrılmış durumda.

Tükenmiş türler

Tükenmiş türler iki başlık altında. Soyu tükenen ve doğal ortamında tükenmiş. Doğal alanları yıllar içinde yok olmuş. Avlanma ve yaşam alanları kalmayan bu türler de yıllarla birlikte yok olup gitmişler. Tabii bu alanların yok olmasında da en büyük suçlu biz insanlar. Bunu hatırlatmaktan utanıyorum ama maalesef insanlığın gelişmiş bencilliği maalesef buna sebep.

Mesela en büyük geyik türü olan İrlanda Geyiği 7700 yıl önce, çizgi filmlere konu olan Tüylü Mamutlar 4000 yıl kadar önce tükenmiş.

Son Pirene Dağ Keçisi’nin 2000 yılında öldüğünü biliyor muydunuz? Ya da Galapagos Adalarında yaşayan bir kaplumbağa cinsinin sonuncusunun 2002 yılında 100 yaşında iken öldüğünü biliyor muydunuz?

İzinsiz avlanma sonucu yok olan hayvan türleri de var tabii ki. Çoğu kaplan türü, bazı deniz canlıları, fok balıkları…

Sadece hayvanlar mı? Tabii ki hayır. Mesela bir tür zeytin ağacı olan Kutsal Helena 2003 yılında yok olmuş. Yeraltında yaşayan Thismia da çok uzun yıllar önce yok olanlardan.

Bazı canlılar da artık doğal ortamlarında tamamen yok olmuşlar. Onları sadece hayvanat bahçelerinde falan görebilirsiniz, bitkiler de özel hazırlanmış bahçelerde.

Tehlikede olanlar

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) Eylül 2021 tarihinde yaptığı kongrede doğadaki 138.374 tür içinden 40.084 türün yok olma riskinin olduğu konusunda uyardı. Her yıl yayınladığı “kırmızı liste”yi güncelledi. Küresel ısınmanın bu riski artırdığını yeniden vurguladı bu raporda.

Mesela özellikle sulak alanların yok olmasıyla birlikte yusufçuk ve kızböcekleri türlerinin en az altıda birisinin yok olacağını hatırlatıyor bu rapor.

Tehlikede olanlar var bir de. Kritik tehlikede, tehlikede ve hassas olarak sınıflandırmış örgüt bu tehlikede olan canlıları. Tehlikedeki bu canlıları buradan görebilirsiniz.

Kritik tehlikedeki türlerle ilgili risk şöyle: Toplamda 8.718 tür 2022 yılı itibariyle kritik tehlikede. Bu sayıyı 3.714 hayvan, 4.976 bitki ve 28 mantar türü oluşturuyor.

Tehlike altında olan o kadar çok canlı var ki… Onları korumak için acil bir şeyler yapmalıyız. Asya’da yaşayan en iri hayvan olan Asya Fili tehlikede örneğin. Bazı geyik türleri, bazı balinalar da tehlike altında. Gökyüzünün güzellerinden bazı leylek, sülün türleri de tehlikede.

Yine bazı türler de hassas olarak sınıflandırılmış. Bunların içinde de onlarca kuş türü, bazı ağaçlar, balıklar var.

Bunların dışında tehdit altında ve durumu belirsiz canlılar var. Hepsini burada saymamız tabii ki mümkün değil.

Bir şey yapmalı nesli tükenen canlılar için!!!

Kesinlikle bir şeyler yapmalı. Bir çoğunu görmesek, tanımasak bile. Hepsinin dünyamız için bir anlamı var.

Çevre kirliliği, küresel ısınma çözülmesi gereken en büyük sorunlar. Hepimiz elimizi taşın altına sokmalıyız artık. Çok geç kaldık bir çoğu için. Yine de “zararın neresinden dönersek kardır” diyerek çalışmalıyız.

Perşembe yazılarımın sonunda tekrarladığım gibi yine diyorum ki;

“BU DÜNYA SADECE BİZE AİT DEĞİL.”

#neslitükenencanlılar #dünyasadecebizeaitdeğil #birşeyyapmalı

Facebook Yorumları

Bu gönderiyi paylaş

Figen DEMİRTAŞ
Figen DEMİRTAŞ
Sayılardan ve ünvanlarından sıyrılmış bir emekçi. Hayatın her daim öğrencisi. Kadın, anne ve yazmaya sevdalı bir hayalperest.

(Tarihte Bugün) Yıldızlar Geçidi

Doğum
- 1928 Edip Cansever (94)
- 1936 Çolpan İlhan (86)
- 1937 Dustin Hoffman (85)
Vefat
- 1964 Cengiz Topel (58)
Ağustos 2022
Etkinlik bulunamadı!

Yanlış üslup doğru sözün celladıdır!

Sadi Şirazi

BuluşuYorum

İndirim!

Bu Hafta Popüler

Yoruldum, ama…

Yoruldum, yorgun hissediyorum bir süredir. Yaşımın büyümesinden mi, yaşamanın zorlaşmasından mı bilemiyorum ama yorgunum galiba artık.

Tavla ‘Yorum

Tavlanın belediye sosyal etkinliklerindeki yeri... Usta gazeteci Aktan Uslu, ilk yorumunu tavla üzerinden yazıyor... "Merhaba"

Zeytin Ağacı

Zeytin ağacı bu kez bir dizi ismi olarak gündemimizde. Kadim ağaç, aile dizimi, kökler ve ünlü oyuncuları bir araya getiriyor.
Figen DEMİRTAŞ
Figen DEMİRTAŞ
Sayılardan ve ünvanlarından sıyrılmış bir emekçi. Hayatın her daim öğrencisi. Kadın, anne ve yazmaya sevdalı bir hayalperest.

İlgili Yazılar

Yedinci Kıta Plastikten

Yedinci Kıta geçmiş yüzyıllarda aranıp dursun 20. yüzyılda çıkarıldı ortaya; Plastik Kıta. Bu kıtada 'insan yok' ama hepimizin.

Lavanta

Lavanta; temmuz ayının en güzel fotoğraflarının çekilmesine sebep olan bu özel çiçeğin hasat zamanı... Mor tarlaların rayihalı çiçeği...

Denize Atılan Çöpler

Denize atılan çöpler her tatilcinin sahile ulaştığında ortak muhabbet konusu. Ama bu kirliliği düzeltmek için ne yapıyoruz ki?

Ekolojik Tatil

Ekolojik tatil nedir, ne değildir? Doğrusu, eğrisiyle bir yer önerisi yerine dinlence türüne bakacağız beraber.