Cuma, Aralık 9, 2022

Şarkışla Kilimi

Şarkışla kilimi, desen zenginliği ve dokuma tekniğiyle coğrafi işaret alarak tescillenen, el emeği göz nuru dokumacılık mirasımız.


6 dakika


Şarkışla Kilimi


Dünya’da çoğu milletin kendi kültür ve kimliklerinin bir parçası olan ürünler,  tescil ve denetimle korunmaktadır. Coğrafi işaret adı verilen bu tescilleme ile yerel ürünlerin kaybolmaması için amaçlanmaktadır. Çok sevindirici ki; ülkemizde son yıllarda coğrafi işarete sahip ürünlerin sayısı hızla artmakta.

Dokuma Sanatı

Dokumacılık Orta Asya’dan göçebe kabilelerle Anadolu’ya geçmiş. Göçebeler şiddetli hava şartlarından korunmak için çadırlarında keçi yününü kullanmışlar. (Keçi yünü uzun ve sıkı olduğu için soğuktan koruyor.) Zeminde de kilimleri aynı şekilde keçi yününden tercih etmişler.

Türk halı ve kilimlerinin Dünya’da beğenildiğini biliyoruz. Buna bir örnek de verebiliriz. Marco Polo 1254-1324’da seyahati sırasında Anadolu’dan geçerken yaptığı gözlemler kapsamında Türk halıları için;

“ Dünyanın en güzel ve gösterişli halıları Anadolu(Turcomania)’da dokunur.”

Marco Polo

demiş notlarında.

Bu yazıda coğrafi işaretli ürünlerimizden Şarkışla Kilimini tanıyoruz.

Şarkışla Sivas’ın bir ilçesidir. Âşık Veysel’in de memleketidir. Aynı zamanda kilimleri ile ünlü bir ilçemizdir. Şarkışla kilimleri, desen zenginliği ve dokuma tekniğiyle dikkat çekmektedir.

Desenler ve motifler, dikdörtgen veya eşkenar dikdörtgen şeklindedir. Sivas çevresi kilimlerinde bitkisel ve hayvansal motiflerin yanında geometrik ve sembolik motifler de kullanılmaktadır. Al, yeşil, mavi, kara ve turuncu en yaygın renklerdir. Sivas kilimlerinin tümüyle yünden dokunması, çözgünün sık olması ve çözgüde düğüm ya da eklemelerden özenle kaçınılması değerini artıran özelliklerdir.

Düz ve sicim olmak üzere iki teknikte dokunan Şarkışla Kilimi, altıgen, akrep, çengel, eli belinde, göz, koçboynuzu, kurtağzı, pıtırak, nazarlık, suyolu gibi desenleri bilinmekte.

Desenlerin her biri ayrı anlamlar taşımaktadır.

  • Akrep motifi dış tehlikelerden korumak amacıyla dokunuyor.
  • Göz motifi ise nazardan koruma anlamında.
  • Kurt ağzı motifi ise kilimde iyimserliği
  • Koç boynuzu ve koç başı motifleri, kahramanlık ve güç ifade ediyor.

Kilim dokumak oldukça zahmetli bir iş

Bir kilim ortalama 1 yılda tezgâhtan çıkıyormuş. İlk iş olarak koyundan alınan yünler yıkanıp kurutularak iplik haline getiriliyor. Ardından büyük kazanlarda boyayla kaynatılan iplikler dokumaya hazır hale getiriliyor. Bu işlem köylerde yaşayan insanlar tarafından özellikle yaz aylarında yapılıyor. Bahar ayları ile kilimler tezgâhlardaki yerini alıyor. Bir kilimin kullanılmaya hazır hale gelmesi ise bir sonraki yaza kadar sürüyor. Bu da 1 kişinin tam bir yılını tezgâh başında geçirmesi anlamına geliyormuş.

Şarkışla kilimi coğrafi işaret tescili 2019 yılında gerçekleşiyor.

Tescilden sonra Halk Eğitim Merkezleri kültürümüze büyük bir değer katarak kurslar açıyor. Böylece kilim dokumacılığının yaygınlaşması için çalışmalar başlamış oluyor. Üstelik yerel kalkınma sürecine katkısı da cabası.


Kilim

Yüzlerce yıldır göç ettiğimiz her yerde hafifliği ve korumasıyla yanımızda. Her kilim başka destan, başka mesaj… Gelinlik kızların kiliminde ki umutla, hasret çeken yavuklunun dokuduğu kilimin anlattığı bambaşka…

Sanayileşen teknoloji! ile unutulmaya yüz tutmuş mirasımız. Ananelerimizin çeyizi. Bir eski gelenek.

Unutmayanları tebrik, çok özleyenleri sıcacık, yaşatmak isteyenleri gönülden kutluyoruz.


Görsel Kaynak : Sivas Valiliği

Facebook Yorumları

Bu gönderiyi paylaş

Nazan KUMLALI
Nazan KUMLALI
Okur gezer keşfeder aynı zamanda sanat sever. 2010 yılından beri Ofiste Sanat organize eder.

(Tarihte Bugün) Yıldızlar Geçidi

Doğum
- 1925 Atıf Yılmaz (97)
- 1941 Mehmet Ali Birand (81)
Aralık 2022
Etkinlik bulunamadı!

Yanlış üslup doğru sözün celladıdır!

Sadi Şirazi

BuluşuYorum

Bu Hafta Popüler

Oil Pulling Ağızda Yağ Çekmek

Oil pulling yani ağızda yağ çekmek sabah rutinlerinize eklemeniz gereken bir adım. Nedir, neye yarar sorularına cevaplar var yazımızda.

Uzaklara Gidebilme Rehberi

Uzaklara hem de çok uzağa gidebilmenin bir rehberi var mı? Gözde Ağseren Bayır hepimiz için çok yakın ama bir o kadar uzağın rehberini yazdı.

Korumuyorsan KONUŞMA…

Korumuyorsan diye başlıyor söze Dilek Alp. Kadına karşı şiddetin konuşulmayan yüzü: "Kadının her sahada hemcinsine uyguladığı şiddeti ne yapacağız?"
Nazan KUMLALI
Nazan KUMLALI
Okur gezer keşfeder aynı zamanda sanat sever. 2010 yılından beri Ofiste Sanat organize eder.

İlgili Yazılar

Sanat ve Zanaat

Sanat ve zanaat, el emeği, hayal gücü ve fayda... İnsanlık tarihi kadar eski ve kadim yetenekler... Art(ı)Yorum 🎭🎨📽️🗽🎶📖🏛️

Gümüş – Hane

Gümüş - Hane... O beyazımsı parlak metali MÖ 4000 yıllarından bu yana hayatımızın en süslü köşelerinde taşıyoruz. Peki adıyla özel Gümüşhane.

Akıtma Yediniz mi?

Akıtma bilir misiniz? Şimdilerde krep diyorlar. Yazımıza konu olma sebebiyse göçmen mutfağında sık yer bulması. Anılarla tarif de geliyor.

Land Art Doğadan Doğan Sanat

Land Art doğadan doğan sanat bana göre. Arazi sanatı olarak biliniyor. Kim doğada sanat eserleri yapmamıştır ki taşlardan, yapraklardan...