Hayat Ağacı ile merhaba demek istiyorum yeni haftaya. Onun bereketli ışığı, göğe yükselen dalları ve toprağın en dibine doğru giden kökleri ile merhaba… Onun enerjisi hepimizi sarmalasın…

Figen DEMİRTAŞ

Tüm Yazıları

—–==0==—–

Yaşam Çiçeği‘nden hemen sonra yazmak istemiştim sonra ilk yazıların telaşı ile bir köşede kaldı benim güzel ağacım. Vikipedi onu kültürel anlamda mitolojik bir unsur ya da biyolojik anlamda mazı ağacına verilen bir isim olarak belirtse de o aslında kadim bir semboldür.

Son dönemde televizyonlarda yayınlanan dizilere adını verse de geçmişte yazıtlarda, süslemelerde görüyoruz onu. Şimdilerde kadim bilgilerle olan bağı nedeniyle insanlar hayat ağacı motiflerinden dövmeler yaptırmakta ya da takılarını vücutlarında taşımaktadır. Ama nedir bu sembol? Tarihi nerelere dayanır? Hep beraber bakalım.

 

Hayat Ağacı Sembolü

 

Hayat ağacı sembolüne bakmadan önce şunu bilmeliyiz ki insan varoluşundan bu yana ağaçlara bazı anlamlar yüklemiştir. Anadolu’ya bakarsanız görürsünüz, çaput bağlanan dilek dilenen ağaçları. Ya da dünyanın her yerinde anıt ağaçlar vardır, müzeleri bile vardır. Noellerde evlerdeki ağaçları düşünün. Bazı ağaçların yapraklarını düşünün mesela. Dünyada bizden çok önce de onlar vardı. Ve görünüşleriyle hep insanlığa ışık oldular. O kadar çok efsane var ki zeytin, akasya, meşe, defne, çam, selvi, sedir, kavak, palmiye, hurma, bademe dair. Şimdi gelelim hayat ağacına.

Yaşam Ağacı Efsanesi
  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

Bir sürü farklı isim vermişler ona.

Kozmik ağaç, dünya ağacı, evren ağacı ve yaşam ağacı gibi farklı isimler. Görünüşleri hep aynı. Dünyanın en büyük ağacı o. Dalları gökyüzüne yani geleceğe uzanır, köklerini uzak geçmişten alır. Gövdesi ile de şimdiye eşlik eder. Her toplum yaşadığı coğrafyaya uygun şekilde seçmiş kendi hayat ağacını; meşe, kayın, çam, zeytin, elma, incir, asma gibi.

—–==0==—–

İlk Yaşam Ağacı

Hitit ve Asur mühürleri milattan önce üç bin yıl öncesinden ilk örnekleri. Öncesinde Taş Devri toplumlarında ağaç değil ama  “Hayat Bitkisi” kavramı vardı. Çatalhöyük’te yapılan kazılarda buldukları ana tanrıça figürünün göbeğinde çoğalma ve bereketi simgeleyen bir bitki vardı ve milattan önce altı bin yıl öncesinden geliyordu.

Yaşam Bitkisi
  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

Görsel | Dergipark

Türk kültüründe “Hayat Ağacı”

Gök dinine inanan eski Türklerde kabul edilen ağaç dünyanın merkezinden çıkıp göğün yedi kat üzerine kadar uzanır. Dolayısıyla yer ile gök arasında ruhsal bağlantıyı sağlar bu kutsal ağaç. Türk kültüründe Türk kavminin bir ağacın gövdesinden türediğine inanılır ki bu da bir çok efsanede anlatılmıştır. Ayrıca kutup yıldızı çok önemlidir Türk kültüründe. Ve kutup yıldızı bu ağacın en tepesinde yer alır. Ve böylece Tengri ile insanlığı birbirine bağlar.

İslam, Hristiyan ve Musevi metinlerinde de geçer.

Cennet Bahçelerinde yasaklı meyvenin yetiştiği ulu ağaç hayat ağacı olarak kabul görür. Tevrat’ta bu ağaç “Hayat Ağacı” olarak geçer. İslam’da Cennet’teki Tuba Ağacı da böyle yorumlanır.  Fahrettin Razi’nin tefsirine göre bu ağaç Cennet’te Allah’ın kendi eliyle dikilmiş bir ağaçtır.

Şamanist ve Hint geleneklere göre de kutsaldır.

Dünya’daki tüm varlıkları ruhsal olarak birleştirir. Ve sonuç olarak evrensel dengeyi sağlar bu büyük ağaç. Vikipedi şöyle anlatıyor.

Şamanlarda; “Dünya, “Göğün göbeği” ile bu ağaç sayesinde irtibat halinde olup, bu ağaç ile beslenir. Anne rahmindeki bir bebek için göbek kordonu nasıl yaşamsal bir öneme sahip bulunuyorsa yeryüzü için de bu irtibat kanalı aynı derecede öneme sahip bulunmaktadır.”

Hint geleneklerinde “Ruhların yaşam ağacı dallarına konmuş kuşlarla simgelenişi Hint metinlerinde de mevcuttur. Örneğin, ruhların bedenden bedene göçen göçmen kuşlara benzetildiği Upanişadlar’da bulunan bir sembolizmde yaşam ağacına tünemiş iki kuştan biri meyveyi yerken, öbürü bakar ki, bu iki kuştan (Atma ve Jivatma) meyveyi yiyen “reenkarne olmuş, aktif haldeki ruh”u, öteki kuş ise bedensiz ruhu simgeler.”

Hayat Ağacı Sembolünün Anlamları

Saliha AĞAÇ ve Menekşe SAKARYA kaleme aldıkları Hayat Ağacı Sembolizmi makalesi ile öyle güzel anlatmışlar ki hem ağacı hem sembolü. “Hayat ağacının özellikleri dünya toplumlarına göre farklılık gösterebilir. Fakat bu ağacın temel vasfı “ebedi canlılık ve hayat kaynağı” olmasıdır. Diğer vasıfları toplumdan topluma değişmiştir.” diyorlar ve şöyle sınıflandırıyorlar:

  • Üç kozmik alem arasındaki bağdır.

Mircea Eliade Kutsal ve Kutsaldışı isimli kitabında üç kozmik düzeyin yeraltı, yeryüzü ve gökyüzünden oluştuğunu, bunun da sırasıyla ölüler âlemi, insanlar âlemi ve Tanrılar âlemi olduğunu anlatır. Köklerinin uzandığı en derinler ile dalların uzandığı en yüksek arasında bir kocaman ağaçtır. Ve hayat ağacı bu üç kozmik alan arasında bir bağdır.

  • Hayat ağacı tanrıyı sembolize eder.

Eski Yunan ve Roma’de her tanrı bir ağaçla anılırdı; defne Apollon için Meşe Jüpiter için önemliydi. İslamiyet’te ise Allah’ın adlarıyla özdeşleştirilir. Eski Mısır’da da firavunlar için yaşam verdiği şeklinde anlatılır. Eski Türkler’de gökyüzüne uzanan dalları ile tanrıya ulaşmayı sembolize eder. Sonuç olarak hayat ağacı tanrının yaşadığı yerdir ya da tanrının varlığını gösterendir.

  • Yaratılış ve doğumun da sembolüdür. 

Çok eski toplumlarda doğurganlığın sembolü olarak görülmüştür hayat ağacı. Zira plasentaya benzetilmiştir. Sembolün bazı toplumlarda ot ya da bir çeşit çalı olarak kabul edilmesinin nedeni de bazı bitkilerin doğurganlığı desteklemesi üzerinedir. MÖ 6 bin yıllarında Çatalhöyük tanrıçası göbeğindeki bir bitki dalı, Keltlerde meşe veya köknar, Asurlularda asma, nar, köknar, sedir ya da meşe böyle kabul edilmiştir.

  • Gençlik ve ölümsüzlüğün de sembolü olmuştur.

Hayat ağacı ebedi gençlik ve ölümsüzlük kaynağı olarak kabul edilmiştir yüzyıllar boyunca. Çünkü her zaman yeşildir, her
zaman çiçeği ve meyvesi vardır. Meyvesinden yiyen ölümsüz olacaktır. Bu fikir üzerine binlerce yıldan beri bitkilerden, çiçeklerden, ağaç yapraklarından, meyvelerden iksirler yapılmıştır.

  • Güç ve iktidarı da gösterir. 

Tarihten bu yana bir çok millet devletlerini kurarken ağaçlardan güç almış ve hatta bunu bayraklarında göstermiştir. Örneğin  Oğuz Kağan göbeğinden çıkan 3 ağacın gölgelerinin her tarafa yayıldığını ve göğe değdiğini görür rüyasında.

—–==0==—–

Ölümsüz Ağaçlar

 

zonguldak porsuk ağacı
  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Gmail
  • LinkedIn

Zonguldak Porsuk Ağacı

Böyle diyorlar zeytin ağaçlarına. Yani zeytin ağaçları da efsanelerden öte yaşayan hayat ağacı. Sürekli gövde kısmını yenilemesi ile ölümsüzlüğün sembolü olarak kabul görür zeytin ağacı. 40 bin yıl kadar eski. Düşünebiliyor musunuz? O kadar eskiler yanından geçip gittiğimiz, madenler uğruna kesip yok ettiğimiz o zeytin ağaçları bizden çok eski çağlara tanıklık ettiler.

Mesela Girit adasındaki Vouves Zeytin Ağacı 3 bin yaşında. Onu bulan arkeolog Ticia Verveer ağacı bulduğunda şöyle demişti: “MS 64 yılında Roma yandığında ve MS 79 yılında Pompeii yanardağ küllerinin altına gömüldüğünde bu ağaç buradaydı.” 

Türkiye’de de var böyle bir zeytin ağacı. Manisa Kırkağaç’ta bulunuyor bu zeytin ağacı. Ve 1659 yaşında bu yıl. Düşünsenize nelere şahit olmuş.

Sadece zeytin mi böyle ölümsüz olan? Ona böyle bir isim atfedilmiş olsa da daha bir çok ağaç var hayata meydan okumuş, kökleri çok eskilere dayanan. Arkeofili’de yayınlanan bir makale Zonguldak’taki bir porsuk ağacının da 4100 yıldan daha fazladır dünyada olduğunu söylüyor.

Diyorum ki….

Son söz olarak ben de diyorum ki tüm ağaçlar hayat ağacı. Çünkü; Yaradan’a olan inancımızı güçlendiren, meyvesiyle besleyen, dalında köklerinde başka canlılara ev sahipliği yapandır ağaçlar.

Hayat ağacı sadece sembollerle yaşamıyor bu dünyada. Gölgesinde sırtını yaslayarak oturduğunuz her ağaç toprağın derinliklerine uzanan kökleriyle birer sembol aslında. Bu kadim sembolün takılarını alıp taktığınız kadar sıkı bir sempati ile sarılmalıyız ağaçlara.

Sımsıkı sarılmalıyız her ağaca hayata sarılır gibi…

 

Mutlaka okuyun!

Noel Ağacı: Eski Bir Gelenek

Atalar Dedeler En Büyük Gölgeler..

Yeşim Taşı Uğuru Mutluluğu İsminde Saklı

Nar Tanesi, Nar Bereketi

 

 

#hayatağacı #treeoflife #yaşamağacı #evrenağacı #dünyaağacı

Facebook Yorumları